ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΨΑΛΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ

Περιγραφή

Ο συγγραφέας στηρίχθηκε στην Στοιχειώδη διδασκαλία της Εκκλησιαστικής Μουσικής, της Μουσικής επιτροπής του 1883, αλλά συμπλήρωσε αυτό και με άλλα στοιχεία άλλων συγγραφών, παλαιών και νέων. Η επιθυμία του είναι να συμβάλλει ουσιαστικά στην αποτελεσματική σπουδή της πατρώας Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής.
Η διδασκαλία της Εκκλησιαστικής Μουσικής έχει θεμελιώδη και ιερό σκοπό της να προσφέρει όλα τα απαραίτητα στοιχεία για μια βιωματική συμμετοχή στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας. Θέλει επίσης να δώσει πλούσια εφόδια για την ολοκληρωμένη και περιεκτική διδασκαλία του Ορθόδοξου μαθήματος των θρησκευτικών στα Ελληνικά σχολεία, όπως και στα σχολεία του απόδημου Ορθόδοξου Ελληνισμού.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Πρόλογος 9
Βραχυγραφίες 19
ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ
Εἰσαγωγή στή θεωρία τῆς ψαλτικῆς τέχνης 23
Περὶ Μουσικῆς 23
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΜΕΛΟΥΣ
1. Οἱ φθόγγοι – Ἡ Μουσικὴ κλίμακα 29
2. Διαστήματα – Τόνοι 31
3. Ἡ γραφὴ τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς 33
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
4. Περὶ Μαρτυριῶν τῶν φθόγγων 33
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
5. Χαρακτῆρες ἤ σημεῖα ποσότητας 36
Χαρακτῆρες ποσότητας 36
6. Ἡ ἀνάγνωση τῶν χαρακτήρων ποσότητας 38
ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
7. Περὶ χρόνου 40
Χαρακτῆρες χρόνου ἤ ἔγχρονες ὑποστάσεις 40
8. Ἡ σιωπὴ -Παύση 43
ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
9. Σώματα καὶ πνεύματα 44
10. Σύνθεση χαρακτήρων 44
11. Μικτὰ σημαδόφωνα 48
12. Τὰ παρεστιγμένα 48
13. Ἡ Χρονικὴ ἀγωγὴ 50
ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
14. Ἄχρονες Ὑποστάσεις 51
Χαρακτῆρες Ποιότητας – Χειρονομικά σημάδια 51
15. Τὰ σημεῖα ποιότητας 51
ΕΒΔΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
16. Περὶ ρυθμοῦ 53
17. Τά ἀρχαῖα ρυθμικά μέτρα 55
18. Ὁ ρυθμὸς τῶν ἐκκλησιαστικῶν μελῶν 57
Τονικὸς ρυθμὸς 57
ΟΓΔΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
19. Σημεῖα ἀλλοιώσεων 58
Ὑφέσεις καί Διέσεις 58
ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
20. Περὶ τῶν ἤχων. Τὰ Συστατικά 60
ΔΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
21. Τὰ Γένη τῶν ἤχων 62
ΕΝΔΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
22. Περὶ Συστημάτων 65
23. Περὶ τῶν ἕλξεων 67
ΔΩΔΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
24. Ἦχος Πρῶτος. 68
ΔΕΚΑΤΟ ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
25. Ἦχος Δεύτερος 76
ΔΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
26. Ἦχος Τρίτος 84
ΔΕΚΑΤΟ ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
27. Ἦχος Τέταρτος 89
ΔΕΚΑΤΟ ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
28. Ἦχος Πλάγιος τοῦ Πρώτου 98
ΔΕΚΑΤΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
29. Ἦχος Πλάγιος τοῦ Δευτέρου 106
ΔΕΚΑΤΟ ΟΓΔΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
30. Ἦχος Βαρὺς 113
ΔΕΚΑΤΟ ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
31. Ἦχος Πλάγιος τοῦ Τετάρτου 120
ΕΙΚΟΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
32. Οἱ φθορὲς 128
ΕΙΚΟΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
33. Οἱ χρόες 131
ΕΙΚΟΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
34. Περὶ τῶν μέσων ἤχων 134
35. Ἡ μελοποιΐα 135
ΕΙΚΟΣΤΟ ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
36. Οἱ μεταβολὲς. 137
ΕΙΚΟΣΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
37. Οἱ συμφωνίες 139
38. Ἡ διαίρεση τῆς χορδῆς 141
ΕΙΚΟΣΤΟ ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
39. Τὰ Γένη τῆς Βυζαντινῆς μελοποιΐας 143
ΕΙΚΟΣΤΟ ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
40. Ὀρθογραφία τῆς Βυζαντινῆς μουσικῆς 146
ΕΙΚΟΣΤΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
41. Τὸ Ἰσοκράτημα 152
42. Ἡ φωνητικὴ ἐκτέλεση καὶ ἡ ἀναπνοὴ 156
43. Ἡ κατάρτιση χοροῦ ψαλτῶν 156
ΕΙΚΟΣΤΟ ΟΓΔΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
44. Ἡ Μεταφορὰ στὸ πεντάγραμμο 158
ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
1. Μέδοδοι καί Προθεωρίες 163
2. Βυζαντινὲς συστηματικὲς θεωρητικὲς συγγραφὲς. 164
3. Μεταβυζαντινὲς θεωρητικὲς συγγραφὲς 164
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
4. Ἡ Ἐκφώνηση τῶν ἀναγνωσμάτων 166
Α΄. Εἰσαγωγικὰ 166
Β΄. Ἡ ἀπαγγελία τῶν ἀναγνωσμάτων τοὺς πρώτους αἰῶνες 166
Γ΄. Τὸ ἐκφωνητικὸ σύστημα 171
Δ΄. Ἀναγνώσματα μὲ συνοδεία ὀργάνων 173
Ε΄. Ἡ ἐμμελὴς ἀπαγγελία στὴ σημερινὴ πράξη 174
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
5. Περίοδοι τῆς Βυζαντινῆς σημειογραφίας 180
ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
6. Οἱ σπουδαιότεροι βυζαντινοὶ καὶ μεταβυζαντινοὶ μελουργοὶ 185

ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
7. Ἄλλα συστήματα μουσικῆς σημειογραφίας 189
ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
8. Συνοπτικὸ Τυπικὸ 193
9. Τυπικὴ διάταξη Ἑσπερινοῦ. 193
10. Τυπικὴ διάταξη Ὄρθρου 195
11. Τυπικὴ διάταξη Θείας Λειτουργίας 197
ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ
Πρακτικὲς ὁδηγίες μελέτης 203
Ἀσκήσεις 204
Ἡ διατονικὴ -φυσικὴ κλίμακα 204
ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΥΝΤΟΜΩΝ ΜΕΛΩΝ 211
Ἐκφωνητικό παράδειγμα 266
Ἡ ἐπικρατέστερη χρονικὴ ἀγωγὴ 268
ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΕΡΟΣ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ
Γενικὰ περὶ Μορφολογίας. 273
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
1. Ἡ Βυζαντινὴ Μελοποιΐα 277
2. Θέσεις, Μεγάλες ὑποστάσεις, Χειρονομία 278
Ἡ ἑρμηνεία τῶν σημαδίων τοῦ Μιχ. Βλεμίδου 292
Τὰ σχήματα πλοκῆς τοῦ μέλους. 294
3. Ὀκταηχία 301
Οἱ Ἦχοι καὶ τὰ Γένη τους 302
Τὸ ἦθος τῶν ἤχων 304
Οἱ μεταβολὲς τῶν ἤχων 311
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Τὸ Παπαδικὸ γένος μελοποιΐας 313
Ἀνοιξαντάρια 315
Μακάριος ἀνὴρ. 325
Κεκραγάρια 333
Δοχές, Προκείμενα 337
Ἄμωμος 343
Ἀντίφωνα 348
Πολυέλεοι. 351
Τριαδικὰ 360
Ἡ Τιμιωτέρα 368
Μεγαλυνάρια 371

Ἐπιτάφιος Θρῆνος 372
Αἶνοι 375
Δοξολογία 379
Ἀσματικὰ 384
Ἐπιφωνήματα 392
Ὑπακοὴ 395
Τυπικὰ 398
Τρισάγιος Ὕμνος 401
Ἀλληλουϊάρια 408
Χερουβικὰ 411
Κοινωνικὰ 423
Τὸ Κοντακάριον 428
Ἀκάθιστος Ὕμνος 429
Μαθηματάριον 443
Καλόφωνον Στιχηράριον 445
Κρατηματάριον 453
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Οἱ τροπαριακοὶ ὕμνοι 460
Τὸ Στιχηραρικὸ γένος μελοποιΐας 460
Τὸ Στιχηράριον 463
Τὸ Δοξαστάριον 468
Ἀναστασιματάριον 468
Οἱ Μεγάλες Ὧρες 469
Τὰ ια΄ Ἑωθινὰ 470
Ὀκτάηχα 474
ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Τὸ Εἱρμολογικὸ Γένος Μελοποιΐας 486
Οἱ Καταβασίες 488
Τὸ Προλογάριον 492
Τὰ Αὐτόμελα 493
Μακαρισμοὶ 496
Καλοφωνικοὶ εἱρμοὶ 499
ΤΟ ΜΕΓΑ ΙΣΟΝ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΟΥΚΟΥΖΕΛΗ 329
ΠΕΜΠΤΟ ΜΕΡΟΣ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ 541
Ἔννοια, Σκοπός, Γένεση 541
Οἱ περίοδοι ἐξέλιξης τῆς Χριστιανικῆς Ὑμνογραφίας. 541

Α΄ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ( α΄ – ε΄αἰ.) 542
Η ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ 542
Ὕμνοι τῆς Καινῆς Διαθήκης 542
Β΄ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (Ε΄ – Ζ΄αἰ.) 560
ΤΟ ΚΟΝΤΑΚΙΟ 560
Τά μορφολογικά γνωρίσματα 560
Ο ῬΩΜΑΝΟΣ Ο ΜΕΛΩΔΟΣ 567
Βίος καί ἀκμή τοῦ Ῥωμανοῦ 567
ΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ 569
ΥΜΝΟΓΡΑΦΟΙ 582
α. Οἱ σπουδαιότεροι ὑμνογράφοι 584
β. Οἱ ῾Υμνογράφοι στὸ ῾Αγιολόγιο 593
γ. Οἱ Πατέρες ἐμπνευστὲς τῶν εἱρμογράφων 594
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΟΜΙΛΙΩΝ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΥΜΝΩΝ 596
Ἀντὶ ἐπιλόγου 633
ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ 635
ΑΡΚΤΙΚΑ ΥΜΝΩΝ 639
Ε Υ Ρ Ε Τ Η Ρ Ι Α Κ Ο Ι Π Ι Κ Α Κ Ε Σ
ΟΝΟΜΑΤΩΝ, ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΙ ΟΡΩΝ 643
ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 651
Α΄ ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΣ 651
Β΄ ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΤΗΣ ΨΑΛΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 653
Γ΄ ΜΕΛΕΤΕΣ – ΚΑΤΑΛΟΓΟΙ 654
Δ΄ ΠΑΤΕΡΙΚΑ ΕΡΓΑ 661
Ε΄ ΜΟΥΣΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ 662
ΣΤ΄ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ 664
Ζ΄ ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ 664
ΕΙΚΟΝΕΣ 665
ΕΙΚΟΝΕΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΜΙΧ. ΒΛΕΜΙΔΗ 673